بهترین نرم‌افزارهای آزاد حسابداری

۳۰ سال پیش هنگامی که یکی از دانشجویان دکترای دانشگاه ام‌آی‌تی از انحصار علم برنامه‌نویسی به ستوه آمد و تصمیم گرفت در مقابل این زندان علمی به پا خیزد، مفهوم «نرم‌افزار آزاد» متولد شد. رشد این نرم‌افزارها سرسام‌آور بود و به مقدار بسیار زیادی در پیشرفت علم برنامه‌نویسی کمک کردند. سازمان‌ها نیز مانند سایر نهادهای وابسته به نرم‌افزار، تحت تاثیر این موج قرار گرفتند و نرم‌افزارهای متن‌باز زیادی را به دل خود راه دادند. امروزه جدا از نرم‌افزارهایی که شرکت‌های بزرگی پشت آنها هستند، گزینه‌های دیگری هم وجود دارند که ترجیح دادند نرم‌افزار خود را به صورت متن‌باز ارائه دهند تا هم به پیشرفت فناوری سازمان‌ها کمک کنند و هم از این طریق قدم دیگری برای خروج از سلطه نرم‌افزارهای انحصاری بردارند.

نرم افزار GnuCash ابزار مناسبی برای حسابداری است

در زمینه نرم‌افزارهای مالی برای کسب و کارهای کوچک و حتی شخصی نیز نمونه‌های بسیار قدرتمندی یافت می‌شود. این نرم‌افزارها گزارش‌های گرافیکی کاملی را در اختیار شما قرار می‌دهند و حتی می‌توانید با آنها به معاملات زمان‌بندی‌شده نیز بپردازید. نرم‌افزار GnuCash یکی از فعال‌ترین و قدیمی‌ترین نرم‌افزارهای آزاد حسابداری است که همچنان به خوبی در حال توسعه است. این نرم‌افزار در سایت source forge بیشترین تعداد دانلود را در میان نرم‌افزارهای حسابداری به خود اختصاص داده است.  آخرین نسخه این برنامه دو ماه پیش منتشر شده است،

KmyMoney هم گزینه دیگری است که بیشتر برای امور شخصی مناسب بوده ولی تنها گزینه‌ای است که امکان بانکداری آنلاین را به شما می‌دهد.

این دو برنامه تمامی از قدیمی‌های این زمینه هستند اما نرم‌افزار Manager یک نمونه جدید و متفاوت است. این نرم‌افزار در سه نسخه دسکتاپ، سرور و مبتنی بر ابر تولید شده است. منیجر یک رابطه کاربری کاملا مدرن و فلت دارد و با رفتن به صفحه نسخه ابری می‌توانید امکانات این نرم‌افزار را آزمایش کنید.

با ورود به‌ برنامه در صفحه نخست خلاصه‌ای از وضعیت سیستم خود را می‌بینید و می‌توانید اطلاعات کلی را از بخش‌های مختلف به دست آورید و حتی این قسمت‌ها را طبق سلیقه خودتان شخصی‌سازی کنید. در این سیستم می‌توانید کاربران و کسب و کارهای مختلف را ایجاد و آنها را به صورت همزمان مدیریت کنید. از دیگر ویژگی‌های این برنامه زبان فارسی آن است که تاکنون ۵۵ درصد آن ترجمه شده و تمامی کاربران نیز می‌توانند به ترجمه این نرم‌افزار حسابداری کمک کنند. این توجه ویژه به مشارکت و سادگی همکاری روح اکثر پروژه‌های نرم‌افزاری متن‌باز است، اینکه همه می‌توانند در بهبود بخشی از دنیا و جامعه نقش داشته باشند و دنیای صفر و یک را بهتر کنند از مهمترین دغدغه‌های ریچارد استالمن بنیانگذار مفهوم آزادی در نرم‌افزار بود.

این نرم‌افزارها می‌توانند نیاز کسب و کارهای کوچک را برطرف کنند اما سازمان‌های متوسط به ابزارهایی فراتر از این احتیاج دارند. سازمان‌های بزرگ‌تر احتیاج به برنامه‌هایی برای مدیریت افراد و منابع و مشتری‌های زیاد خود دارند. برنامه‌هایی که در این دسته‌بندی جای می‌گیرند دارای جامعیت بیشتری هستند و اغلب طبق مفاهیم و فلسفه‌های مختلف مدیریتی پایه‌ریزی شده‌اند.

تهلاگ و سوسیالیسم نرم‌افزاری

گاهی اوقات بعضی مفاهیم را سخت می‌توان برای دیگران توضیح داد. برای کسانی که سال‌هاست از نرم‌افزارهای انحصاری مانند ویندوز و مک و غیره استفاده می‌کنند و هربار که برنامه‌ای را دانلود می‌کنند به دنبال کرک آن و دور زدن حقوق مولف‌اش هستند، دشوار است واژه‌ای به نام «لاگ» را توضیح دهی یا از جمع‌های متن‌باز سخن بگویی. به بسیاری از افراد حتی متخصص در حوزه نرم‌افزار سخت می‌توان فهماند که در تهران عده‌ای از ده سال پیش کنار هم جمع می‌شدند و مثل اینکه مدت‌ها بوده همدیگر را گم‌کرده باشند با هم قرار می‌گذاشتند تا با عطش وصف‌ناپذیری از علاقه‌شان به دسته‌ای از نرم‌افزارها صحبت کنند. سخت‌تر آن است که بگوییم این گروه ده سال یک نفس دوام آورد، آدم‌ها می‌رفتند و می‌آمدند و این عطش سر جایش بود عده‌ای که نوجوان بودند جوان می‌شدند و به دنبال این عطش به این گروه می‌پیوستند. علت این عطش و این دوام را می‌توان از ابعاد مختلفی بررسی کرد.

نخست آنکه نرم‌افزار آزاد شما را وادار می‌کند یک مصرف کننده صرف نباشید. وقتی که در اولین روزهای آشنایی با جهان متن‌باز به دنبال حل مشکلاتتان می‌گردید و مشاهده می‌کنید عده زیادی تجربیات خود را با شما در میان گذاشته‌اند و عده‌ای روزانه ساعت‌ها وقت می‌گذارند تا مشکلات تازه‌کارها را حل کنند. ناخواسته بعد از مدتی که در دنیای متن‌باز خبره شدید شما هم به یکی از این کاربرانی تبدیل می‌شوید که دوست دارید دست دیگران را بگیرد و این چرخه بی‌انتها ادامه پیدا می‌کند و علت این است که این تفکر از بنا داوطلبانه پایه‌ریزی شد.

دوم احترام متقابل است. نرم‌افزار آزاد به چشم یک مشتری به شما نمی‌نگرد. بنابراین شما هم به چشم یک فروشنده به آن نگاه نمی‌کنید. در حالی که مایکروسافت و اپل و آدوبی و دیگران همواره به چشم مشتری به شما نگاه کردند. شما گاهی خوشحال بودید که با زیرکی و تلاش توانستید آخرین نسخه فوتوشاپ را دانلود کنید و این اواخر از اینکه مایکروسافت برای ویندوز غیر اصلتان به روزرسانی فرستاد لذت بردید. در حالی که در جهان متن‌باز شما همیشه کاربر قابل احترام این اکوسیستم باقی می‌مانید هیچ‌کس از روز اول حق نداشته سرویسی را بر شما محدود کند. شما از خدمات استفاده می‌کنید چون خدمات برای کسی نیست و هرکس بر روی شانه‌های نفر قبل ایستاده است. در حقیقت هیچ‌کس مالک نرم‌افزارهای آزاد نیست و همه مالک نرم‌افزارهای آزاد هستند.

سوم آنکه شما در این اکوسیستم یک کالا نیستید. پس رفتاری کالاگونه هم ندارید. بنابراین عجیب نیست اگر در ده سالگی تهلاگ بدون اینکه سودی در میان باشد با مراسمی مواجه شوید که در آن حدود ده نفر رایگان دانش خود را در اختیار دیگران می‌گذارند و جدی‌ترین و با کیفیت‌ترین کارگاه‌ها را برگزار می‌کنند. در این مسلک، آزادی دانش یک اصل است فریاد نخست بنیان‌گذار آن این بود که نباید با بستن کد جلوی پیشروی دانش نرم‌افزار را بگیریم.

شاید بتوان برای این رفتار نام سوسیالیسم نرم‌افزاری را برگزید. با این تفاوت که بر آمده از دل جامعه است نه از دل حکومت و همه چیز داوطلبانه انجام می‌شود نه با زور. یک جامعه سوسیالیتی پایدار با تمام سودهایش و به دور از تمام زیان‌هایش. شرایطی که فرد در خدمت جامعه است چون از خدمت دیگران استفاده می‌کند و خدمتش در چرخش روزگار و سوار بر امواج خروشان جامعه دوباره به سمت خودش بر می‌گردد.

نوشته شده برای شماره ۲۷ ماهنامه پیوست (فیدیبوجار)